Puberteit en autisme
Kennismaking en de eerste gesprekken
Het geven van begeleiding, voorlichting en psycho-educatie voor kinderen en jongeren in de
puberteit vraagt niet alleen om voldoende kennis van autisme in
het algemeen, maar er moet ook zicht zijn op de beperkingen die het individu ondervindt.
Er moet rekening gehouden worden met de mogelijkheid dat de jongere te kampen
heeft met achterstand en verwrongen gedachten heeft ontwikkeld op seksueel
en relationeel gebied. De jongere is op uitspraken en gedrag misschien al
meerdere malen afgerekend door zijn omgeving. De mensen om hem of haar heen
hebben de jongere geleerd er niet over de te praten. Een aanpak die nieuwe
frustraties op kan leveren. Het is belangrijk om jongeren juist wél de tijd en
ruimte te geven om over dit onderwerp te praten.
Er is geen vaste leeftijd waarop gestart moet worden met een voorlichtingsprogramma. Wij
zorgen het voorlichtingsprogramma aangepast is aan de ontwikkelingsfase van uw kind en hebben
hierdoor ook de mogelijkheid preventief te werk te gaan.
Voorlichting
Wanneer de eerste gesprekken hebben plaatsgevonden wordt gestart met psycho-educatie
over seksualiteit voor jongeren met autisme (Trainershandleiding ‘Wat doe je?!’,
Gerrits, P., Ruiter, K. & Mostijterwijk, 2010). Deze psycho-educatie wordt gegeven
in combinatie met voorlichting uit seks@autisme.kom (Hellemans, Vermeulen, Conix, &
Lameillieure, 2006) en de Ik Puber-training (Boudesteijn, Vegt van der, Visser, Tick, Maras, 2011). Wanneer het jongere kinderen betreft wordt het materiaal hierop aangepast.
Tijdens de voorlichting worden materialen gebruikt die passen
bij de jongere en zijn ontwikkeling. Tijdens de bijeenkomsten komen de onderwerpen
-zoals vastgelegd in de overeenkomst met ouders- aan bod. We bespreken waarom je
bepaalde woorden niet overal kan zeggen, zetten op papier wat je beter in je hoofd
kan houden en maken concreet in welke situaties je over welke onderwerpen mag praten.
Dat geeft de jongere rust. Hij/zij krijgt er tevens vertrouwen in dat ik hem/haar
niet beoordeel of afstraf op uitspraken. Wanneer de rust terug is kan ik beginnen met
de seksuele en relationele vorming. Er wordt een overeenkomst met ouders gesloten en er
is met hen gedurende het traject regelmatig overleg. Het is namelijk niet alleen de
jongere op wie de voorlichting aangepast moet worden, maar de voorlichting moet ook passend zijn bij de opvoeding. De jongere
moet weten wat zijn ouders wel of niet met hem willen bespreken en welk gedrag
thuis wel of niet acceptabel is. Indien gewenst kan ik de jongeren begeleiden in
specifieke situaties die voor hem of haar het lastigst zijn.
Afsluiting
Soms kan het toekomstperspectief zijn dat een autistische jongere geen gezin met
kinderen zal kunnen stichten of misschien nooit seks zal hebben. Ondanks het feit dat
deze informatie confronterend is, maak ik dit onderwerp via psycho-educatie later in
het voorlichtingstraject toch bespreekbaar. Na de psycho-educatie volgen nog een paar
sessies waarna de begeleiding wordt afgesloten. Wanneer de jongere wel de mogelijkheid
heeft later kinderen te krijgen of seks te hebben met iemand, zal de voorlichting na
psycho-educatie worden voortgezet. Er wordt dan wederom een overeenkomst met ouders
afgesloten. Na ondertekening hiervan worden de in de overeenkomst vastgelegde onderwerpen
behandeld tijdens de voorlichtingsgesprekken, waarna een evaluatiegesprek met ouders volgt
en de begeleiding wordt beëindigd.